Wednesday, November 22, 2017

कलाकार मोहन खड्का एक प्रेरक व्यक्तित्व - मातृका पोखरेल



जनसंस्कृति -२ बाट 

मातृका पोखरेल




जन्म मिति : ९ असार २०२३
: 23 June 1966
पिता : नन्दलाल पोखरेल
माता : सीतादेवी पोखरेल
जन्मस्थान : ठानागाउँ गाविस–४, थामखर्क, उदयपुर
शिक्षा : एम.ए. (नेपाली), त्रिभुवन विश्वविद्यालय

संलग्नता 
प्राज्ञ परिषद सदस्य : नेपाल प्रज्ञा-प्रतिष्ठान
अध्यक्ष: प्रगतिशील लेखक सङ्घ, नेपाल
वरिष्ठ उपाध्यक्ष: नेपाल साहित्यिक पत्रकार सङ्घ
कार्यसमिति सदस्य : पारिजात स्मृति केन्द्र
कार्यसमिति सदस्य : रमेश विकल साहित्य प्रतिष्ठान
कार्यसमिति सदस्य : देवकोटा लुसून प्रज्ञा प्रतिष्ठान
कार्यसमिति सदस्य : घनश्याम ढकाल सांस्कृतिक प्रतिष्ठान
कार्यसमिति सदस्य : निर्मल लामा स्मृति प्रतिष्ठान
सल्लाहकार: वेदना साहित्यिक त्रैमासिक
सल्लाहकार: स्रस्टा साहित्यिक त्रैमासिक
सल्लाहकार : सुनाखरी सन्देश, साहित्यिक पत्रिका
सल्लाहकार : ज्योति साहित्यिक त्रैमासिक 

अन्य संस्थागत अनुभव 
संयोजक : एकीकृत अखिल नेपाल जनसाँस्कृतिक महासङ्घ ( २०६९साउन २०७३ बैशाख )
अध्यक्ष: नेपाल बाल साहित्य समाज (वि.सं-२०६९ चैत्र - २०७० जेठ)
का.वा. अध्यक्ष: एकीकृत अखिल नेपाल जनसाँस्कृतिक महासङ्घ (२०६९असार-२०६९ साउन)
उपाध्यक्ष : एकीकृत अखिल नेपाल जनसाँस्कृतिक महासङ्घ (२०६६चैत-२०६९ असार)
सह-संयोजक : एकीकृत अखिल नेपाल जनसाँस्कृतिक महासङ्घ (२०६५ माघ-२०६६चैत)
उपाध्यक्ष : प्रगतिशील लेखक सङ्घ, नेपाल (वि.सं - २०६९ चैत देखि २०७२ चैत सम्म)
उपाध्यक्ष : एकीकृत अखिल नेपाल जनसाँस्कृतिक महासङ्घ (२०६६चैत-२०६९ असार)
महासचिव : प्रगतिशील सांस्कृतिक संगठन (वि.सं - २०६३ मङ्सिर - २०६५ माघ )
सचिव : प्रगतिशील लेखक सङ्घ, नेपाल (वि.सं - २०६३ देखि २०६६ सम्म)
सदस्य-सचिव : पारिजात स्मृति केन्द्र (वि.सं - २०६६ देखि २०७१ सालसम्म)
कार्यसमिति सदस्य : साहित्य सदन, नेपाल (वि.सं - २०६५ देखि २०७२ सालसम्म)
कार्यसमिति सदस्य : मार्क्सवाद अध्ययन-अनुसन्धान प्रतिष्ठान (वि.सं - २०७२ देखि २०७३ सालसम्म)
कोषाध्यक्ष: प्रगतिशील लेखक संघ, नेपाल (वि.सं - २०५९ देखि २०६३ सम्म)
कोषाध्यक्ष: इन्द्रेणी सांस्कृतिक समाज (वि.सं - २०५४ देखि २०५९ जेठ सम्म)
संस्थापक सचिव : लोकतान्त्रिक स्रष्टाहरुको संयुक्त मञ्च, नेपाल (वि.सं - २०६१)
संस्थापक सदस्य : नेपाल साहित्यिक पत्रकार सङ्घ (वि.सं - २०६३)
संस्थापक सदस्य: घनश्याम ढकाल सांस्कृतिक प्रतिष्ठान (वि.सं - २०६९)
संस्थापक सदस्य : देवकोटा लुसून प्रज्ञा प्रतिष्ठान (वि.सं - २०६९)

राजनैतिक अनुभव
पार्टी सदस्यता :२०४४ साल बैशाखमा तत्कालिन नेकपा (चौम) का नेता श्याम श्रेष्ठबाट पार्टी सदस्यता प्राप्त ।
जिल्ला समिति सदस्य : २०४८ देखि २०५७ सम्म नेकपा (चौम) , नेकपा ( मशाल ) र सर्बहारावादी श्रमिक संगठनको एकता पश्चात् बनेको नेकपा (एकता केन्द्र) को काठमाडौ जिल्ला समिति सदस्य ।
क्षेत्रीय व्युरो सदस्य: २०५७ देखि २०६४ सम्म नेकपा (एकता केन्द्र) को बाग्मती क्षेत्रीयव्युरो सदस्य ।
राज्य समिति सदस्य : २०६५ साल देखि २०७० सम्म नेकपा ( एकता केन्द्र ) र नेकपा ( माओवादी ) का बीच सम्पन्न एकता पश्चात् बनेको एकीकृत नेकपा ( माओवादी ) को राज्य समिति सदस्य र विशेष जिल्ला समिती इन्चार्ज ।
राष्ट्रिय परिषद सदस्य : २०७० देखि २०७३ साल जेठ सम्म एकीकृत नेकपा ( माओवादी ) को राष्ट्रिय परिषद सदस्य ।
केन्द्रीय समिति सदस्य : २०७३ साल देखि .......... 
एकीकृत नेकपा ( माओवादी ) , नेकपा ( क्रान्तिकारी - माओवादी ), नेकपा ( माओवादी ) लगायत दसवटा क्रान्तिकारी पार्टीहरूको एकतापश्चात बनेको नेकपा ( माओवादी केन्द्र ) को केन्द्रीय समिति सदस्य ।

सम्पादन
प्रधान सम्पादक : "समकालीन साहित्य", त्रैमासिक ( नेपाल प्रज्ञा-प्रतिष्ठानको प्रकाशन)
प्रधान सम्पादक : "कथालय" कथाप्रधान साहित्यिक त्रैमासिक 
प्रधान सम्पादक : "प्रलेस" ( प्रगतिशील लेखक सङ्घ, नेपालको मुखपत्र )
प्रधान सम्पादक : "विकल स्मारिका" (रमेश विकल साहित्य प्रतिष्ठानको मुखपत्र )
प्रधान सम्पादक : "रुपाटार स्मारिका - २०६९"
प्रधान सम्पादक : "आलेखन" ( नेपाल साहित्यिक पत्रकार संघको मुखपत्र )
प्रधान सम्पादक : "कथालय" ( कथाप्रधान साहित्यिक त्रैमासिक )
सम्पादक मण्डल संयोजक : प्रज्ञा आधुनिक नेपाली कथा, भाग-३ (नेपाल प्रज्ञा-प्रतिष्ठानको प्रकाशन)
कार्यकारी सम्पादक : "ज्योति" साहित्यिक त्रैमासिक
सम्पादक : "वेदना" साहित्यिक त्रैमासिक
सम्पादक : "स्मृतिमा रूद्र खरेल" (स्मृति ग्रन्थ- २०७१ )
सम्पादक : "विजय शव्दविम्ब"
सम्पादक : "नेपाली डायस्पोराका कविता" (नेपाल प्रज्ञा-प्रतिष्ठान
र गैरआवासीय नेपाली सङ्घद्वारा बि.सं -२०७२ मा प्रकाशित )
अतिथि सम्पादक : "नागार्जुन" त्रैमासिक (गणतन्त्र विशेषांक)
अतिथि सम्पादक : "जनमत" साहित्यिक मासिक, उदयपुर साहित्य विशेषांक

प्रकाशित कृति 
सेतो दरवारको छेउबाट ( कवितासङ्ग्रह), २०५७
यात्राको एउटा दृश्य ( कवितासङ्ग्रह), २०६०
सन्त्रस्त आँखाहरु ( कथासङ्ग्रह), २०६१
अनुहारहरु ( कवितासङ्ग्रह), २०६४
घाम झुल्किनुअघि ( कथासङ्ग्रह), २०६७

सम्मान / पुरस्कार 
- धौलागिरी साहित्य प्रतिष्ठानद्वारा अनुहारहरु (कवितासङ्ग्रह) का लागि पाण्डुलिपि पुरस्कार - २०६४
- सिम्पल आर्ट्स सम्मान - २०६९

सम्पर्क नं. : ९८४१२८१७०५ (मोबाईल)
इमेल : matrikapokharel@yahoo.com

Tuesday, November 21, 2017

फ्ल्यासब्याकमा पदम खड्का - मातृका पोखरेल


कमरेड पदम खड्काको बारेमा मैले के लेख्ने ? यो प्रश्न मभित्र धेरै लामो समयसम्म खेलिरह्यो स्मृतिमा केही लेख्नु भनेको उहाँको जीवनसँग घटेका घटनालाई सम्झनु हो । लामो समयसम्म त्यसै बसें । निनु दाइ (चापागाईं) को निरन्तरको आग्रह झेल्न पनि सजिलो भएन । झेल्न खोजेको पनि होइन । मैले यसो भन्नुको एउटा कारण थियो । लेख्न अठोट गर्नु भनेको सम्झिनुपर्ने मानिसका बारेमा मैले बेग्लै र विशेष कुरा भन्न सक्नु पथ्र्याे । त्यही खोजीले मलाई उहाँका बारेमा लेख्ने हिम्मत जुटाउन गारो परेको थियो । यो प्रश्न मनभित्र उठिरहेको भए पनि एउटा असल मान्छेको सम्झनामा मैले केही लेख्नै पर्छ भन्ने आग्रहले पनि मलाई भित्रभित्रै कोतरेको महशूस भइरहेको थियो ।

२०४८।४९ सालको तिहारको एक साँझ । गल्लीभरी देउसी खेल्ने मानिसहरूको भीड थियो । देउसी खेल्न हिड्नेहरू मध्येकै हाम्रो पनि एउटा समूह थियो । अखिल नेपाल जनवादी युवा लिगको नाममा हामीले पनि एउटा देउसी समूह बनाएर  खेल्न हिंडेका थियौँ । हामीसँग हिड्ने मध्येको एकजना साथीले मंगलबजारको पूर्वपट्टिको एउटा पुरानो घरको ढोका ढक्ढक्याउनु भयो । ढोका ढक्ढक्याउने साथीलाई एकजना साथीले सम्झाउँदै थिए । “उहाँलाई दुःख नदिउँ, भरखरै मात्र जागिर खोसिएको छ । त्यतिबेलै माथिल्लो तल्लाको झ्यालबाट एउटा हँसिलो अनुहारले हामी सबैलाई सामुहिक स्वागत ग¥यो । त्यही थाहा भयो– उनै रहेछन् इन्जिनियर पदम खड्का । जागिर खुस्किएको अवस्थाले पारेको अभावको आभाष उनले हामीलाई दिंदै दिएनन् । त्यसबेला उनले हामीलाई सकेको सहयोग गरे । त्यसपछि उनी हामी सँगसँगै देउसी टिममा मिसिए । त्यो भेटपछि पदम दाइको मृत्युपर्यन्त कुनै न कुनै रूपमा नजिकै रहने अवशर मलाई प्राप्त भयो ।

यतिबेला फर्केर सोच्छु, पदम खड्का दाइसँग नजिक भइरहने कारण के थियो ? यो प्रश्नको उत्तर खोज्न म आफैँले चाहेको थिएँ । उहाँसँग नजिक हुनुको एउटा कारण रहेछ । यतिबेला बुझ्दैछु । हाम्रा केही सपनाहरू थिए । कुनै न कुनै ढङ्गले हामी ती सपनाहरूको खोजी गरिरहथ्यौँ । खोज्थ्यौँ तर पाउँदैनथ्यौँ । त्यो सपनाले एउटा छटपटी जन्माएको थियो हामी दुवैमा । हुनत, यो छट्पटी बोक्ने मानिसहरू हामीमात्रै थिएनौँ । धेरैधेरै हुनुहुन्थ्यो । अग्रजहरू पनि थुप्रै हुनुहुन्थ्यो । समकालीन साथीहरू पनि हुनुहुन्थ्यो । एउटा कुरामा हाम्रा बीचमा समान बुझाइ रहेको थियो । मलाई यतिबेला लाग्छ, हामी दुवैजना नेता बन्न हिंडेका थिएनौं । तर एउटा आग्रह हामीमा जवर्जस्त थियो । हामीभन्दा अघि हिड्ने मानिस संस्कार, संस्कृति र आदर्शमा अब्बल हुनु जरूरी लाग्थ्यो । हामी त्यस्ता मानिसहरूलाई पच्छ्याउन चाहन्थ्यौँ । तर व्यवहारमा कतै त्यस्को छनक नभेटेपछि एउटा छट्पटीको सिर्जना हुन्थ्यो । त्यही छट्पटीले हामीलाई नजिक बनायो, अझ भन्नुपर्दा धेरै नजिक बनायो ।
एकताकेन्द्रमा रहँदा थोरै मात्र देखा पर्ने त्यो छट्पटी पार्टी एकता पछि झनै बढेर गयो । पदम दाइ बुद्धिजीवि मोर्चामा रहँदा त्यसको अध्यक्ष हुनुहुन्थ्यो । प्रगतिशील बुद्धिजीवि संगठन आयतनका दृष्टिले ठूलो संगठन नभए पनि बुद्धिजीवि मानिसहरूले र संगठनले गर्नुपर्ने काममा प्रशस्तै सक्रियता थियो । यो संगठन नेपालका बुद्धिजीविहरूका बीचमा आफ्ना कर्मले स्थापित थियो । बुद्धिजीवि संगठनले कस्ता कस्ता भूमिका निर्वाह गर्नुपर्छ भन्ने बारेमा उहाँले नेतृत्व गर्नु भएको बुद्धिजीवि संगठन उदाहरणीय थियो । राष्ट्रिय मुद्धाहरूमा त्यो संगठनले आलोचनात्मक चेत सहितको हस्तक्षेपकारी भूमिका खेल्थ्यो । प्रगतिशील बुद्धिजीवि संगठनबाट प्रकाशित ‘वामपन्थ’ नामको मुखपत्रका प्रत्येक अङ्कहरू यसका साक्षी छन् ।

एकताकेन्द्र सानो पार्टी थियो । हामी ठुलो पार्टीसँग एकतामा जाँदै थियौँ । हाम्रा बीचमा केही शंका÷आशंका थिए तर त्यो भन्दा बढी एउटा उत्साह थियो । निनु चापागाईंले नेतृत्व गर्नु भएको प्रगतिशील सांस्कृतिक संगठनमा म महासचिव थिएँ भने उहाँ बुद्धिजीवि सङ्घको स्वयम् अध्यक्ष हुनुहुन्थ्यो । एकतामा गएपछि हामीलाई हेर्ने दृष्टिकोण बढि नकारात्मक बन्न सक्छ भन्ने पनि ठुलै मत थियो । जनयुद्धले नेपाल समाजको रूपान्तरणमा महŒवपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको कुरामा तत्कालीन एकता केन्द्रमा कुनै फरक मत थिएन । तर जनयुद्धमा देखिएका समस्याहरूलाई खरो रूपमा आलोचना पनि एकताकेन्द्रभित्रैबाट भएको थियो । एकतापश्चात अलि धेरै समस्या बुद्धिजीवि मोर्चामैं देखियो । बुद्धिजीवि संगठनको मूल नेतृत्व एकताकेन्द्रबाट जाने नेतृत्वलाई दिइने भन्ने समझदारी भएको थियो । अन्य जनवर्गीय संगठनमा करिब करिब समझदारी लागु भयो । तर ‘जनयुद्ध’ का गौरवशाली पृष्ठभूमि भएका साथीहरूले उक्त समझदारी स्वीकार्न सकेनन् । निश्चित रूपमा एकताकेन्द्र निकट बुद्धिजीवि संगठनको अध्यक्ष पदम खड्का हुनुहुन्थ्यो र एकता पश्चात बन्ने एकीकृत संगठनको अध्यक्ष पनि उहाँनै हुनुहुन्थ्यो । विभिन्न बहानामा एकतामा भएको समझदारीलाई लागु हुन दिइएन । ‘जनयुद्ध’ बाट आएको व्यक्तिलाई सुन देख्ने र कम्युनिष्ट आन्दोलनको अन्य धाराबाट आएकालाई पित्तल देख्ने रोगबाट माओवादी आन्दोलन अहिलेसम्मै प्रताडित भइरह्यो । पदम खड्कालाई अध्यक्ष बन्न त दिइएन, दिइएन तर जनयुद्धका खाँटी क्रान्तिकारी हौँ भन्ने साथीहरूले एक÷दुई वर्ष पछि नै लालझण्डा फ्याँक्नु मात्र भएन कम्युनिष्ट विचारलाई गाली समेत गाली समेत गर्दै हिड्नु भयो । तर पदम खड्का आफ्नो विचारप्रति सदा प्रतिबद्ध रहनुभयो । पार्टी एकतापछि एक प्रकारले भन्ने हो भने उहाँ अपमानित भएरै रहनुभयो । तर पनि विचार र दृष्टिकोणमा अडिग भएरै रहनुभयो ।

ने.क.पा. एकताकेन्द्र एकतामा आएपछि पदम खड्काले मात्रै त्यो अपमान भोग्नु भएन । अपमान भोग्नेको सूची लामै भयो । तर एउटा प्रश्नले भने मलाई पछिसम्म पनि छोडेन । पदम खड्का अध्यक्ष रहनु भएको प्रगतिशील बुद्धिजीवि संगठनले विषयमाथि केन्द्रित रहेर जनवर्गीय संगठनको नेतृत्व प्रदान ग¥यो । एकता पश्चात् यस्ता जन संगठनले गर्नु पर्ने कामभन्दा अरूनै विषयमा प्राथमिकता दिए । जनवर्गीय संगठन र नेतृत्वको काम पार्टी नेताका वरिपरि घुम्नुमात्रै हुदैनथ्यो । यस्तो आग्रहका बीचमा पद्म खड्का बारम्बार सम्झनामा आइरहनु भयो ।

लेख्दालेख्दै फेरि सोचीरहेको छु । पदम खड्का मेरो मनमा बस्न किन सफल हुनुभयो । यसको मूर्त उत्तर खोज्ने कोशिस पनि गरिरहेको छु । यही उत्तर खोज्ने क्रममा श्रङ्खलाविहिन सम्झनाहरू अघिल्तिर आएर थुप्रो लाग्छन् । सम्झनामा यी सबै थुप्रोको समग्र जोडफल नै शायद पदम खड्का मेरो मनमा बस्नसक्नुको वास्तविक उत्तर हुन्छ । अन्यौलग्रस्त राजनैतिक सांकृतिक अवस्थाले पनि यतिबेला पदम खड्काको सम्झना बढिरहेको छ । यतिबेला पदम खड्का हुनुभएको भए ? उहाँजस्तै बितेर गएका केही मान्छेहरू मानसपटलमा आउछन् । केही मान्छेहरू अझै तर्क गर्न छाडेका छैनन् । मान्छेको मृत्यु अवम्याम्भावी भएकाले अपुरणीय हुँदैन । तर किन किन यो तर्क पदम खड्काको सन्दर्भमा मलाई लागु हुनै सकेन । पदम दाइ ! फेरि पनि हार्दिक श्रद्धाञ्जली !

Friday, November 10, 2017

बूढो घोडा - मातृका पोखरेल

तिमी जतिसुकै छडीले हिर्काउ
जतिसुकै लगाम खैंचेर
घोडाको पेटमा खुट्टाले ठोक
यो जिर्ण कालो घोडा
रातो लुगा लगाएको मान्छेलाई बोकेर
सभ्यताको उकालो चढ्न पटक्कै मन पराउँदैन ।

सम्भवत : धेरै पटक हिर्काएपछि
केही पाइला हिंडेजस्तो पनि गर्ला
लगाम तानेर घिस्याएपछि
केही अघि बढेजस्तो पनि गर्ला
यतिले तिमी भ्रममा नपरे हुन्छ
यो जीर्ण बूढो घोडाले
कहिल्यै मन पराएन
तिमीले पुग्नुपर्ने उँभोको सगरमाथा ।

जब बाटो तेर्सैतर्सो हुन्छ
सजिलै हुन्छ
तिमीलाई बूढो घोडा चढेर हिंड्न
जब बाटो कठिन हुन्छ
नाक ठोकिने उकालो आउँछ
त्यसबेला तिमी चढेको घोडा हिनाहिनाउँछ
पछाडिका दुवै खुट्टाहरू फाल्छ
तिमीले जतिनै लगाम ताने पनि
जतिनै छडीले कुटे पनि
त्यो बूढो घोडा उकालो चढ्नै मान्दैन
कि यो घोडाले तिमीलाई लडाउँछ
कि यो घोडा आफैं थचक्क बस्छ
ए, रातो लुगा लगाएको मान्छे
तिम्रो आस्थाको शिखर
यो बूढो घोडा चढ्नै सक्दैन ।

रातो लुगा लगाएको मान्छेसँग
युगौं देखिकै हो यसको तर्सने बानी
कालै लुगा लगाएको सवार खोज्छ यसले
यो जीर्ण घोडालाई राम्रैसँग थाहा छ
कालो लुगा लागाएको मान्छे
उँभोउँभो उकालो चढ्दैन भन्ने कुरा
सभ्यताको नयाँ शिखर
आरोहण गर्न मन पराउँदैन भन्ने कुरा
कालो घोडालाई राम्रैसँग थाहा छ
धेरै बलजफ्ती नगरे हुन्छ
यसले ठाउँठाउँमा तिमीलाई लडाउँछ
ठाउँठाउँमा तिमीलाई घाइते बनाउँछ
ए, रातो लुगा लगाएर शिखर चढ्ने मान्छे
यो घोडाले नयाँ मान्छे मन पराउँदैन
जीर्ण भइसकेका छन्
यसका अंगप्रत्यंगहरू
मात्र यो घोडाले
अशक्त मान्छेहरू मन पराउँछ
अस्वस्थ मान्छेहरू मन पराउँछ
ए, रातो मान्छे
तिमीले नयाँ यात्राको लागि नयाँ घोडा खोज्नुपर्छ ।

                               000

शिवपुरी सन्देश, स्वर्णअङ्क, वर्ष-१६, अंक-५०, कार्तिक-पुष २०६७  

ऋषिकुटीतिर फर्केर हेर्दा - मातृका पोखरेल

कसले गरिरहेछ
ऋषिकुटीमा एकराते मेला लागाउने योजना
मलाई अब सबै थाहा छ
भोको वस्तीको बीचमा उभिएर
त्रासद समयको विरुद्धका खेद प्रस्तावहरूमा
म यतिबेला
हतारहतार सहिछाप गरिरहेको छु ।

विजयका उत्सवहरू
मन खुलेर मनाउन नपाउँदै
यात्रामा निस्केको समय
भरखरैमात्र
कतै माकुराको जालमा परेर
घाइते बनेको सूचना आएको छ
मा पनि यतिबेला
समय सँगसँगै घाइते भएको छु
घाइते युगलाई बोकेर
फेरि पनि हेरेको छु ऋषिकुटीलाई
नयाँनयाँ कोसेली बोकेर जानेहरूको
कसले गरिरहेछ भित्रबाट स्वागत ?
र निरन्तर भैरहेको छ तपस्वीहरूको शान्तिभङ्ग
मलाई अब सबै थाहा छ
क-कसले आयात गरिरहेकाछन्
आस्थाको काँडेतारले बारेको ऋषिकुटीमा
उच्चस्तरीय मदिराका ड्युटीफ्रीका बोतलहरू
मलाई अब सबै थाहा छ
क्रोधले फुट्न लागेको टाउको बोकेर
फेरि हेर्छु आफ्नो नाङ्गो वस्तीलाई
ऋषिकुटीमा दर्शन गर्न जानेहरू
उठ्न अल्छी मानिरहेकाछन्
चोखा मनहरूले
उत्साही भएर
चङ्गाझैं उड्न नजानेको यो समय
यतिबेला म कुनै जटिल उपदेश दिन सक्दिन
सहरको कुनै भूतबंगलाबाट
गाउँहरूलाई आतंकित पार्ने गरेर
कसले बजाइरहेको छ
कर्कश साइरनहरू ?
मलाई अब सबै थाहा छ
तिनीहरूले कहाँकहाँबाट स्वीच दबाइरहेका छन् ?
घिनौला औंलाहरू चलाएर
वासिङ्गटन , लण्डन वा दिल्ली
मलाई अब सबै थाहा छ
कर्कश साइरनहरू बजाएर
समयलाई त्रासद बनाउनेहरूका बिरुद्धको
खेद प्रस्तावहरूमा
म यतिबेला
हतारहतार सहिछाप गरिरहेको छु ।


यो घाइते समय
इमानदार आँखाहरूसँग पनि
विश्वास हराउन सक्ने समय
कहिलेकाहिँ आफ्नै आस्थासंग पनि
भ्रम उत्पन्न हुनसक्ने समय
तर पनि हेरिरहेकै छु ऋषिकुटीलाई
फेरि त्यहाँ कसले कोट्याइरहेको छ
अत्याधुनिक सिन्काले आफ्ना दाँतहरू ?
र ठुकिरहेको छ वस्तितिर फर्किएर
मासुका त्यान्द्राहरू
मलाई अब सबै थाहा छ
भोको बस्तीको बीचमा उभिएर
त्रासद समयका बिरुद्धको
खेद प्रस्तावहरूमा
म यतिबेला
हतारहतार सहिछाप गरिरहेको छु ।

                      ०००

मधुपर्क मासिक, वर्ष- ४२, अङ्क -३, पूर्णाङ्क - ४८२ , २०६६ साउन 

लेख्नै बाँकी छ - मातृका पोखरेल

सूर्य बोकेर हिड्नेहरू
सूर्यलाई पुर्न खाडल खन्दैछन्
म उनीहरूलाई
अँध्यारो गुफातिर लुक्न
खोजिरहेको देख्दै छु
उनीहरूको बारेमा लेख्न पुगेकै छैन
लेख्न अझै धेरै बाँकी छ ।


झुपडी झुपडीहरूमा
निरर्थक सपनाको दुन्दुभी फुकेर
कालो सिसा लागाएको पजेरोमा
बेतोडसँग दौडिरहेका छन् साथीहरू
उनीहरू पनि लेख्नै पर्ने विषय हुन्
लेख्न अझै बाँकी छ ।

आजकै समाचारपत्रमा
भरखरैमात्र पढेको थिएँ
आफ्नै बाबुले श्रीमती र छोरी बेचेको घटना
हामी बाँचेको युगको एउटा चित्र
त्यो पनि कवितामा आउने बाँकी छ
हामीले सोच्न पनि नसकेका
कुरुप सम्भावनाका सिंढीहरू
लगातार चढिरहेकाछन् शाषकहरू
उनीहरूले आफ्नी आमालाई बेचेको खबर
कुनैदिन विदेशी समाचारपत्रहरूले छाप्नेछन्
त्यो युगको त्रासद कविता
काँपिरहेका हातहरूले लेख्न अझै बाँकी छ ।
त्यो कविता लेख्नुपर्ने
अभागी कविहरूको सूचीमा
म पनि पर्न सक्छु
तपाईं पनि पर्न सक्नुहुन्छ
अझ लेख्न धेरै बाँकी छ ।


म अँध्यारोमा बाँचेको मान्छे
उनीहरूले उत्तरतिर
मलाई एउटा नयाँ सूर्य देखाए
म पनि उनीहरूसँगै हिंड्न खोजेँ
उनीहरूले मलाई बिस्तारैबिस्तारै उत्तर तिर देखाउंदै
दक्षिणतिर दौडाउन खोजे
विचार स्खलनको एउटा त्रासद अध्याय
यो पनि लेख्नै  बाँकी छ ।

धेरैधेरै कुराहरू लेखिन बाँकी छन्
म नियमित लेख्ने छु
मेरा कविताहरूमा
म बाँचेको युग
अझै धेरै लेख्नै  बाँकी छ
साथसाथै हिंडिरहेका साथीहरू
यात्रा रोक्न खोज्दै छन्
लेख्न अझै धेरै बाँकी छ ।

              000

अभिनव, वर्ष-१३, अङ्क-२३, वैशाख २०७१  

नयाँ आँधीको स्वागतमा - मातृका पोखरेल

उसले सूचना दिए लगत्तै
केही फूलहरू टिपें र माला गाँसें
पुराना थैलीहरू खोतलेर
केही पैसाहरूको जोहो गरें
र रातो अबिर किनें,
रातो मसीले लेखें
भर्खरै किनेको एउटा नयाँ डायरीमा
भोलिको भविष्य,
मेरा साथीहरू संगसंगै पर्खिएँ
स्वागतका लागि
आउंदै छु भनेर
सूचना पठाउने
एउटा नयाँ आँधीलाई ।


समयले निरन्तर बजाइरहेको छ
कर्कश शोकधून
हल्ला गरिरहेका छन् -
समाचारपत्रहरू
रेडियोहरू
टेलिभिजनहरू
'आँधी खुट्टा टेकेर उभिएको छ
टाढा कतै क्षितिजतिर'
यो हल्लामा बस्तीहरू शोकाकूल छन्
म पनि उनीहरूसँगै  शोकविह्वल छु
तर पनि उभिइरहेको छु
केही फूल र मालाहरू बोकेर
केही अभिरका पोकाहरू च्यापेर
खुट्टाहरू फालेर उड्ने
एउटा आंधीको स्वागतका लागि
उनीहरू संगसंगै
फेरि पनि उभिइरहेको छु ।


खुट्टाहरू टेकेर बस्नु होइन
आँधीको काम,
सुस्ताएर बस्नु होइन
आँधीको काम,
हामीलाई देखाउन
केही पाइला सारेजस्तो गर्नु पनि होइन
आँधीको काम, आँ
उसले आफ्नो शरीरमा
खुट्टाहरू जोडेपछि
वरिपरि गनाइरहेका फोहोरहरू
मित्रता गाँस्न खोजिरहेका छन्
कुनै भ्रममा परेर
फोहोरहरूसँग मित्रता गाँस्नु पनि होइन
आँधीको काम
आँधी उड्नु हो जमिन छोएर आकाशमा
आकाश छोएर जमिनमा ।

केही फूल र मालाहरू बोकेर
केही अबिरका पोकाहरू च्यापेर
उनीहरूसँगसँगै
फेरि पनि पर्खिरहेको छु
खुट्टाहरू नटेकेको एउटा आँधीलाई ।

                       000


शारदा मासिक, वर्ष - ३, अङ्क - २ , पूर्णाङ्क - १९ भदौ २०६६